“Oh ano na naman?” Aga pa nagakinusamud ang itsura ni Rodel sa pagsabat ya
sang iya nagtunog nga cellphone. Aga pa katama pero gasinaku na ang
mga tawo sa palibot niya. May trip abi ang grupo niya sa Isla Sicogon
sa Norte sang Iloilo amu na nga ang tanan nagahimus na sa ila
paglakat. May ara nga naga double check sa ila bagahe kung kumpleto
na, may ara man nga naga kinadlaw na lang kay kampante na nga
nakahanda na ang tanan. Isa si Rodel sa kampante didto. Wala na sing
ginakabalak-an. May mga tawo bi sa likod niya nga nagakabalaka para
sa iya. Nagsulod sa huna-huna niya ang iya iloy.
“Huo ah! Ari na! Malakat na kami! Sige bye.” Nag untat sing madali ang pagtiyog
sang kalibutan ni Rodel pagkatapos niya tago sang iya cell phone.
Ginbalik lang garing sang kagalung sang palibot ang panumduman niya.
“Parts! Reminders na naman? Kung ako sa imu, i-check ko na liwat
ang bagahe mo. Laban-laban may ara naman na nga kulang.” Sunlog sa
iya ni Ben ugaling kay wala lang ginsapak ni Rodel. Nagkadlaw lang si
Ben kag gintawag na ang barkada para mag larga.
Sa ila grupo, si Ben lang ang mas nakakilala kay Rodel. Nakabalo siya sa mga gusto kag
indi gusto sang iya kababata. Kag kabalo man siya sang istorya sang
kabuhi sini amu an nga madali lang sa iya intindihon ini.
Malapit na mag dulom sang naabot nila ang isla. Biskan sa tunga sang kakapoy, nahimu
pa sang iba ang maglinumbayag. May ara nga nagdiretso dayun
maglangoy, may ara man nga nag lakat-lakat lang anay sa baybayon kag
magbantay sa naga panaog nga adlaw. Pero si rodel, nagkadto lang sa
baid kag naghilay-hilay nga angay sang iya kinaandan sa ila puloy-an.
Nabatyagan man ni Ben nga sa ila grupo, si Rodel lang gid ang wala gawa pagpakalipay.
Ginkadtuan siya didto ni Ben kung sa diin siya natulugan. “Parts!
Anu matulog na lang ta di?” Pukaw sa iya ni Ben. Dayon man hiwud ni
Rodel sang iya lawas kag nagtindug. Wala man lang siya ti gin mitlang
ni isa ka tinaga kag mag halin. Naanad na si Ben sa kasupladuhan sang
abyan gani gina intindi niya na lamang ini. Nagsunod lang ini sa iya
sa ila cottage kag wala man ini naghamabal.
Naabutan ni Ben si Rodel nga nagapangukay sang iya gamit sa cottage. Nagyuhom lang ini
sa nakita kag naghulat nga bugnuhon ini ni Rodel. “Ben, indi na
lang ko maligo.” “Wala ka tualya no? Siling ko gid mo. Ara sa
bag, duha na da. Kuhaa lang ang isa.” Sabat niya sa iya nga may
upod nga makasunlod nga yuhom. Nagpasalamat lang ini sa iya kag
dayun man lakat para makapanghimus siya sang iya pang ligo.
Malinong ang baybayon. Wala sing mga dalagku nga balud nga nagahampak kay Rodel
nga nagapahulom sa malamig nga tubig. Kung ano kalinong ang
kagab-ihon, amu man kalinong ang iya panumduman. Wala siya gusto nga
isipon sa iya kabuhi kundi ang kalinong sang palibut. Wala siya gusto
mabatian kundi ang hangin lang gid nga nagabugsay sa dagat ka gang
magamay nga balud sa unhan. Nag dugay siya didto sa dagat tubtub nga
indi na siya kasarang sa katugnaw sang tubig kag hangin. Nagtakas
siya didto nga naga kurog-kurog ang lawas.
Nagsanag na ang adlaw. Wala na sing tawo sa palibut. Pero si Rodel, wala pa sa
gihapon kabangon sa iya ginahigdaan. Masakit ang iya lawas kag
kabug-at sang iya ulo. Pamatyag niya gintampukan siya sang lupa halin
sa tiil pasaka.. Ginsalu-so siya sang hilanat tungod sa pagpahulom
niya sang nagligad nga gab-i. Ginpilit niya iya lawas nga magbangon
ugaling kay gina butong siya pabalik sa iya hiligdaan. Gin lab-ot
niya nalang ang iya bag lapit sa iya uluhan. Ugaling kay ginhaboy
niya lang ini. Nadumduman niya nga nalipatan niya magdala sang mga
bulong. Siya lang bi naghimus sang iya mga dala. Wala na sing
nagabulig pa sa iya. Nagginhawa siya madalom. Naghulat hulat siya
sang maabot para mag atipan sa iya. Ugaling kay nagputi lang mata
ya. Malain gid sang pamatyag. May mga tingug siya nga mabatian sa
palibut ugaling indi niya ini matawag. May mga tingug man nga naga
hampang sa iya ulo nga nagapabug-at pagid sa iya. “Noy, ang
paracetamol ara lang sa box. Kuha ka antes maglakat.” Nag
paulong-ulong lang siya sang iya nagasakit nga ulo. Naiinit nagid
siya. Indi niya gusto nga bibi-bibihon pa siya. Tigulang na siya,
gusto naman niya mangin mahilway. Gusto niya, siya ang maubra para sa
iya. Amu na nga gusto naman niya nga magpalayo. Nagpalain pagid ini
sa iya pamatyag. Ang init sang lawas kag init sang ulo nagtambang
para pabug-atan pa gid siya.
Nagtunog ang iya cellphone pero wala niya ini ginsapak. Nagtunog lang ini nga nagtunog
sa iya dulunggan. Natak-an nagid siya. “Indi niyo na ako kihanglan
padumdumon!!!” Nasinggit niya sa kainit sang ulo, kag gin patay ang
cellphone nga wala man lang gintan-aw kung sin-o ang nagtawag.
Naiinit siya indi kay magamu ang iya balatyagon, kundi sa
pagkarealisar sang iya kahinaan.
Wala siya subong mauyatan. Wala sang mga tawo sa palibut ya agud mag atipan sa iya.
Wala ang iya iloy sa tupad ya. Nagtulo lang ang mga luha sa iya mga
mata nga naghalin pa sa madalum nga parte sang iya pagkatawo. “Ma!..”
Isa lamang katinga ang nabuy-an niya pero para sa iya, nagasinggit na
ini sang tanan nga ginabatyag niya. Daw bata siya. Wala sing matawag
kundi ang iloy. Nag padayon siya sa pagluha sang kabug-at nga ara sa
iya. Ang kasubo, ang paghinulsol, makita sa mata sang bata ang
tanan-tanan nga ginabatyag. Wala siya mahimu. Ulihi na bi ang tanan
para sa iya. Nangita nalang siya sang paagi nga makahatag sa iya
sang katawhay kag kalinong sa kabuhi kag ini paagi sa pagluha.
Nasapwan sang isa niya kakamot ang iya wallet nga naglapta sa iya ginwaslaag nga bag.
Ginukay niya ini nga daw may gina pangita. Kag didto nasapwan niya
ang isa ka papel nga buhi pa. Buhi pa sa iya memorya. Nakalista didto
ang tanan-tanan niya nga dalal-on sang nag camping siya sa malayu
lima na katuig ang nagligad. Ini ang ulihi nga memo nga naubra para
sa iya sang iya iloy. Nag tudok pagid ang kasakit sa iya dughan.
Tatlo na katuig halin sang nagpahuway ang iya iloy, pero ang
paghigugma nga iya ginbaliwala ara gihapon nabilin sa iya. Mas
nagdasig pagid ang pagtulo sang iya luha. Gin ubos niya kapautwas ang
kasakit nga ginbatyag niya tubtub nga siya nagkalma.
Nagtunog sa liwat ang iya cellphone. Si Jemma gali ang nagtawag sa iya. Si Jemma nga
isa kag tunga palang niya katuig nga asawa ang nagakabalaka sa iya.
“Ga, ngaa wala mo ginsabat tawag ko kagina haw?” Naghipus lang
siya. “siling gali ni Ben malain pamatyag mo subong. Ginbilinan ko
na to siya nga balikan ka da. Naghapit lang to siguro sang bulong.
Pero dugay-dugay ara na siya da.” Wala sing nahambal si Rodel sa
pagkabalaka kag pag atipan sang iya asawa. Namati na lang gid siya sa
mga tugon niya sa iya. Mahinay nga gin butang ni Rodel ang cellphone
sa tupad pagkatapos sang ila pagsugilanay.
Nabatyagn niya sa liwat ang paghigugma sang iya iloy. Ang sadto nga naga-atipan sa iya,
subong ginpasa na sa iya asawa. Ang papel nga ara gihapon sa iya
kamot ang nagpadumdum sa iya nga asta san-o, indi ini madula. Nag
tawhay na ang iya pamatyag pero mabatyagn man niya sa gihapon ini.
Nagdapya ang hangin sa iya nga nagpahid sang iya mabasa-basa pa nga
mga mata. Ang hangin nga nag pabatyag sa iya, nagdala sang init nga
nagpatawhay sa iya pareho sang nabatyagn niya nga mala-iloy nga
paghigugma.